Któregoś dnia moja klientka zapytała mnie wprost: „Czy jest coś, co mogę jeść, żeby moje włosy wolniej siwiały?„. Szczerze? Moja pierwsza reakcja to było „nie ma cudownej diety na siwe włosy” – i to nadal prawda.

Ale ta rozmowa sprawiła, że zaczęłam głębiej szukać, co badania faktycznie mówią o diecie a pigmentacji włosów. I tak trafiłam na tahini.

Siwienie włosów jest naturalnym elementem starzenia i w dużej mierze zależy od genetyki. Nie istnieje produkt spożywczy, który „wyłączy” ten proces. Coraz więcej badań pokazuje jednak, że na funkcjonowanie komórek odpowiedzialnych za pigmentację włosów wpływają również stres oksydacyjny, sposób odżywiania oraz dostępność określonych mikroelementów.

I właśnie dlatego zainteresowała mnie pasta sezamowa tahini. Nie jako „lek na siwe włosy”, ale jako prosty produkt, który można regularnie włączyć do diety w ramach naturalnego wsparcia organizmu.

Co tak naprawdę dzieje się w mieszku włosowym, gdy włosy siwieją?

Kolor włosów zawdzięczamy melaninie produkowanej przez melanocyty znajdujące się w mieszku włosowym. Wraz z wiekiem zdolność tego układu do wytwarzania pigmentu stopniowo się zmniejsza.

Jednym z mechanizmów, któremu naukowcy poświęcają szczególnie dużo uwagi, jest stres oksydacyjny.

W badaniach osób z przedwczesnym siwieniem obserwowano wyższe stężenia markerów stresu oksydacyjnego oraz obniżoną aktywność części mechanizmów antyoksydacyjnych.

Co ciekawe, badania samych mieszków włosowych również wskazują na zaburzenie ochrony antyoksydacyjnej w siwych włosach. W niepigmentowanych mieszkach stwierdzono m.in. zmniejszoną ekspresję katalazy oraz zmiany dotyczące melanocytów i ich komórek prekursorowych.

To oczywiście nie oznacza, że wystarczy zjeść więcej antyoksydantów i siwe włosy ponownie staną się ciemne. Pokazuje natomiast, że stan odżywienia i równowaga oksydacyjna organizmu mogą być jednym z elementów całej układanki.

Co tahini właściwie dostarcza organizmowi?

Tahini to po prostu pasta przygotowana z nasion sezamu. Jest produktem bardzo prostym, a jednocześnie skoncentrowanym pod względem odżywczym.

Jedna łyżka tahini to około 15 g produktu. W zależności od rodzaju i sposobu produkcji jej skład będzie się nieco różnił, ale tahini dostarcza m.in.:

• miedzi,
• żelaza,
• cynku,
• wapnia,
• magnezu,
• białka,
• nienasyconych kwasów tłuszczowych,
• lignanów sezamowych.

Według danych opartych na bazie wiedzy o żywności USDA łyżka tahini z mielonego sezamu dostarcza około 0,24 mg miedzi, a także cynku, żelaza, wapnia i magnezu.

I właśnie miedź jest tutaj szczególnie ciekawa.

Miedź i melanogeneza – jaki mają związek z kolorem włosów?

Miedź uczestniczy w procesie melanogenezy, czyli wytwarzania melaniny.

Kluczowym enzymem tego procesu jest tyrozynaza – enzym zawierający miedź. Badania nad ludzką tyrozynazą wykazały, że jej miejsca wiążące miedź są niezbędne do prawidłowej aktywności enzymatycznej.

Nie oznacza to oczywiście, że „im więcej miedzi, tym mniej siwych włosów”. Organizm potrzebuje jej w odpowiedniej ilości, a suplementowanie dużych dawek bez wskazań nie jest dobrym pomysłem.

Ciekawe są jednak obserwacje dotyczące osób przedwcześnie siwiejących. Badania porównujące osoby z przedwczesnym siwieniem i grupy kontrolne konsekwentnie pokazują ten sam wzorzec:

• 60 osób z siwieniem vs 30 osób kontrolnych – niższe stężenia żelaza, miedzi i wapnia u siwiejących
• 66 osób z siwieniem vs 66 osób kontrolnych – istotnie niższe stężenie miedzi w surowicy u siwiejących

Autorzy obu badań podkreślają jedno: to korelacja, nie dowód na związek przyczynowy. Potrzebne są dalsze badania, zanim będzie można mówić o skuteczności suplementacji.

Szersze przeglądy badań również wskazują, że niedobory niektórych witamin i składników mineralnych mogą być związane z przedwczesnym siwieniem.

Dlatego patrzyłabym na dietę nie jako na metodę „odsiwiania”, ale jako jeden z elementów dbania o środowisko, w którym funkcjonuje mieszek włosowy.

Lignany sezamowe i ich potencjał antyoksydacyjny

Sezam zawiera charakterystyczne związki bioaktywne, przede wszystkim sezaminę, sezamolinę i pochodne sezaminolu.

To właśnie one odpowiadają za dużą część zainteresowania sezamem w badaniach dotyczących działania antyoksydacyjnego.

Przeglądy badań dotyczących spożywania sezamu i jego przetworów wskazują, że mogą one wpływać na aktywność mechanizmów antyoksydacyjnych oraz niektóre markery stresu oksydacyjnego.

Trzeba jednak zaznaczyć ważną rzecz: badania obejmowały różne formy sezamu i różne grupy uczestników, dlatego nie można na ich podstawie stwierdzić, że tahini działa przeciw siwieniu włosów.

To ważne w kontekście włosów właśnie dlatego, że stres oksydacyjny jest jednym z mechanizmów badanych w procesie przedwczesnego siwienia.

Nie mamy jednak badania, w którym podano ludziom tahini i wykazano: „po X miesiącach mają mniej siwych włosów”.

I tego rozróżnienia warto pilnować.

Jak włączyć tahini do codziennej diety?

Zamiast szukać cudownego suplementu „na siwe włosy”, warto zwrócić uwagę na codzienną dietę i produkty o wysokiej wartości odżywczej.

Łyżka tahini to około 15 g. Można dodać ją do owsianki, jogurtu, hummusu, sosu czy smoothie albo po prostu zjeść samodzielnie.

Regularne spożywanie tahini może być prostym sposobem na wzbogacenie diety w miedź, cynk, żelazo, nienasycone kwasy tłuszczowe oraz lignany sezamowe – składniki uczestniczące w wielu procesach fizjologicznych, w tym związanych z pigmentacją oraz ochroną organizmu przed stresem oksydacyjnym.

Nie oznacza to, że spożywanie tahini zahamuje proces siwienia. Warto natomiast traktować je jako jeden z elementów różnorodnej, dobrze zbilansowanej diety wspierającej prawidłowe funkcjonowanie organizmu.

A skoro wiemy, że zarówno stres oksydacyjny, jak i niektóre niedobory żywieniowe są badane jako czynniki związane z przedwczesnym siwieniem, dla mnie jest to wystarczający argument, żeby tahini regularnie gościło w diecie.

Czy tahini zapobiega siwieniu? Uczciwa odpowiedź

Nie możemy tego powiedzieć.

Na dziś nie ma badań klinicznych potwierdzających, że codzienne jedzenie tahini zapobiega siwieniu albo przywraca pigment siwym włosom.

Siwienie jest procesem wieloczynnikowym. Ogromną rolę odgrywają genetyka i wiek, a znaczenie mogą mieć również stres oksydacyjny, palenie tytoniu, niektóre choroby i niedobory żywieniowe.

Dlatego łyżkę tahini traktuję jako element wspierającej, różnorodnej diety, a nie terapię przeciw siwieniu.

I właśnie takie podejście do „naturalnego wspierania organizmu” ma dla mnie największy sens: nie szukam jednego magicznego składnika. Regularnie dostarczam organizmowi tego, czego potrzebuje, i pozwalam biologii robić swoją robotę.

Co z tego wynika w praktyce?

Wracając do pytania mojej klientki: nie, tahini nie zatrzyma siwienia. Ale jeśli miałabym wybrać jeden prosty nawyk żywieniowy, który wspiera organizm od strony odżywczej – regularna łyżka tahini w diecie to dobry wybór. Nie dlatego, że działa jak lek, ale dlatego, że dostarcza składników, które biorą udział w procesach ważnych dla kondycji włosów i całego organizmu.

Dieta to jednak tylko jedna strona medalu. Równie ważne jest to, co robimy od zewnątrz – pielęgnacja skóry głowy i stworzenie dobrych warunków do prawidłowego funkcjonowania mieszków włosowych. Tutaj ciekawym obszarem są olejki eteryczne, które bada się m.in. pod kątem wpływu na wzrost włosów, kondycję skóry głowy czy mikrokrążenie.

O tym, które olejki eteryczne rzeczywiście mają za sobą badania dotyczące włosów i skóry głowy, jak działają i – przede wszystkim – jak bezpiecznie je stosować, opowiem w kolejnym artykule.

A jeśli już teraz chcesz zacząć bezpiecznie odkrywać świat olejków eterycznych, sprawdź przewodnik:

Źródła:

El-Sheikh A.M. i wsp. (2018). Relationship between Trace Elements and Premature Hair Graying. International Journal of Trichology, 10(6), 278–283. PMID: 30783336.

Fatemi Naieni F. i wsp. (2012). Serum iron, zinc, and copper concentration in premature graying of hair. Biological Trace Element Research, 146(1), 30–34. PMID: 21979243.

Saxena S. i wsp. (2020). Evaluation of Systemic Oxidative Stress in Patients with Premature Canities and Correlation of Severity of Hair Graying with the Degree of Redox Imbalance. International Journal of Trichology, 12(1), 16–23. PMID: 32549695.

Mahendiratta S. i wsp. (2020). Premature graying of hair: Risk factors, co-morbid conditions, pharmacotherapy and reversal – A systematic review and meta-analysis. Dermatologic Therapy, 33(6), e13990. PMID: 32654282.

Chang H.C., Sung C.W. (2020). Association between serum levels of minerals and premature hair graying: a systematic review and meta-analysis. International Journal of Dermatology, 59(10), e378–e380. PMID: 32767390.

Acer E. i wsp. (2020). Evaluation of oxidative stress and psychoemotional status in premature hair graying. Journal of Cosmetic Dermatology, 19(12), 3403–3407. PMID: 32333511.